Hôm nay thứ 4. Ngày 26/11/2014

Một số định hướng trong dạy và học môn chuyên Hóa học ở trường THPT chuyên Lý Tự Trọng
Trong các năm qua, các trường THPT chuyên nói chung và Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng nói riêng đã có nhiều thành tích nổi bật trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp.

Trong các năm qua, các trường THPT chuyên nói chung và Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng nói riêng đã có nhiều thành tích nổi bật trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp. Cụ thể là trong những năm gần đây nhất, các thành tích trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia là:

Trần Vũ Long (giải 3 năm 2006), Đinh Công Tín (giải KK năm 2006), Đặng Việt Hà (giải KK năm 2007), (Nguyễn Thành Minh (giải KK năm 2008), Đoàn Hoàng Long (giải 3 năm 2008), Nguyễn Minh Phương (giải KK năm 2009), Nguyễn Thái Trung (giải KK năm 2010), . . .

Thời kỳ đó, động lực dạy và học của giáo viên và học sinh khá thực tế với mong muốn các học sinh muốn đạt giải trong các kỳ thi Quốc gia được tuyển thẳng vào các trường đại học hàng đầu, muốn có thành tích để có thể xin các suất học bổng đi du học…Với mục tiêu cụ thể như vậy, cả học sinh và giáo viên đều đầu tư rất nhiều thời gian, công sức, tài chính cho việc học tập, giảng dạy.

Giáo viên chú trọng rất nhiều vào công tác bồi dưỡng, học sinh miệt mài học tập môn chuyên của mình. Điều này ít nhiều cũng ảnh hưởng tới việc học tập các môn khác, dẫn tới việc học lệch một số môn. Dù vậy cách học này vẫn được một bộ phận không nhỏ học sinh và cả phụ huynh tán đồng vì họ nghĩ chỉ cần đạt giải cao trong các kỳ thi quốc gia thì con đường vào đại học của các em sẽ rộng mở.

Tuy nhiên, bắt đầu từ năm học 2006-2007, theo qui chế mới của Bộ giáo dục và đào tạo, các học sinh đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia không còn được xét tuyển thẳng vào các trường đại học, mà chỉ được khuyến khích bằng cách cộng điểm vào điểm thi đại học hoặc các trường đại học được quyền xét tuyển thẳng dựa vào điểm sàn.

Với cách làm mới mẻ này, đa phần học sinh giỏi không muốn tập trung vào đội tuyển học sinh giỏi thi cấp quốc gia. Động cơ học tập, giảng dạy phần nào bị giảm sút. Tâm lý chung của cha mẹ học sinh và ngay cả bản thân học sinh chỉ muốn đầu tư tập trung vào kỳ thi đại học, xem nhẹ và không chú trọng vào kỳ thi HSG quốc gia. Đã có không ít phụ huynh, học sinh cho rằng trường Chuyên nên tập trung vào việc luyện thi đại học hơn là học tập môn chuyên, cho rằng việc học tập môn chuyên thực sự không có ích gì nhiều để thi đại học... Đã có những trường học các học sinh có năng lực thật sự nhưng do sức ép của gia đình đã xin phép rút khỏi đội tuyển thi HSG quốc gia để đầu tư vào luyện thi đại học.

Trước bối cảnh đó, việc đổi mới phương pháp bồi dưỡng của giáo viên và phương pháp học tập của học sinh là hết sức cần thiết. Trước hết phải khẳng định rằng dù có đổi mới phương pháp dạy học thì giáo viên và học sinh vẫn phải bám sát các mục tiêu giáo dục của mình, vẫn phải đào tạo một nguồn nhân lực trẻ song toàn về trí, lực cho xã hội. Như vậy giáo viên và học sinh phải làm gì để vẫn đảm bảo mục tiêu này nhưng vẫn đáp ứng được nguyện vọng của học sinh, của cha mẹ học sinh trong vấn đề thi đỗ vào đại học?

            Trước hết là công tác tư tưởng. Nhà trường và giáo viên phải có động thái làm cho các em tin tưởng vào bản thân mình, phải động viên, phân tích những điều đúng, có ích của việc học tập môn chuyên cho học sinh của mình và cho cả phụ huynh học sinh. Với bộ môn Hóa học, kinh nghiệm cho thấy nếu các em học tập tốt môn chuyên thì khi bước vào năm thứ nhất bậc đại học, các em sẽ học tốt các học phần Hóa đại cương, Hóa hữu cơ, Hóa phân tích…Đây cũng là điều mà nhiều em là cựu học sinh chuyên Hóa khẳng định. Như vậy vai trò tư vấn cho học sinh, cho phụ huynh học sinh của giáo viên dạy chuyên rất quan trọng.

            Vấn đề thứ hai là về điều chỉnh phương pháp dạy học. Để cho học sinh yên tâm tham gia các đội tuyển, giáo viên nên giúp các em học tốt phần kiến thức cơ bản của sách giáo khoa, nói một cách cụ thể là dạy các em thật kỹ những chuẩn kiến thức sẽ có trong kỳ thi đại học. Điều này giúp học sinh có một nền tảng kiến thức chắc chắn, để học sinh có thể giải quyết tốt các bài tập luyện thi đại học, học sinh sẽ có một sự an tâm, tự tin về khả năng vượt qua kì thi đại học của mình.

Bên cạnh các kiến thức theo chương trình chuẩn, giáo viên và học sinh phải tập trung vào mảng kiến thức chuyên để có thể đáp ứng tốt các kỳ thi HSG. Vai trò của giáo viên lúc này rất quan trọng. Nếu giáo viên chỉ giảng dạy các bài tập đơn lẻ theo kiểu dạy “tủ”, học sinh sẽ rất mau chán và cảm thấy nặng nề trong quá trình học vì có một số bài không hiểu kỹ nên phải ghi nhớ máy móc. Chính sự chán nản này làm học sinh không còn hứng thú với mảng kiến thức chuyên, cảm thấy những buổi học thật vô bổ và mệt mỏi. Kinh nghiệm cho thấy nếu giáo viên cung cấp cho học sinh một nền tảng kiến thức lý thuyết vững chắc, làm cho học sinh hiểu thật kỹ các vấn đề trong đó rồi mới cung cấp các dạng bài tập tương ứng thì học sinh sẽ tiếp thu tốt hơn và có thể tự giải quyết các dạng bài tập tương tự chứ không cần thuộc lòng, khi đó việc làm tốt các bài thi học sinh giỏi và cả bài thi đại học là trong tầm tay của mỗi học sinh chuyên Hóa.

Với học sinh, việc thay đổi một phần phương pháp học tập sẽ khiến các em có thể kết hợp hài hòa giữa hai mảng kiến thức. Một học sinh học thật tốt mảng kiến thức chuyên thì không thể nào học không tốt mảng kiến thức theo chương trình chuẩn.

Vấn đề thứ ba là thời gian để thực hiện. Với cách dạy và học song song hai mảng kiến thức, cả giáo viên và học sinh đều mất rất nhiều thời gian. Vậy phải phân bố thời gian như thế nào cho hợp lý?

Hiện nay, ngoài các buổi học chính khóa, các lớp chuyên được bố trí một số tiết học ngoài biên chế (được chi trả từ nguồn thu xã hội hóa giáo dục), giáo viên cần tận dụng hết quỹ thời gian này. Trong khoảng thời gian này, nên bồi dưỡng cho học sinh những chuyên đề thiết thực, tiếp cận với những mảng kiến thức sẽ có trong các kỳ thi. Rèn luyện cho học sinh kỹ năng làm bài nhanh, chính xác. Trên cơ sở những kiến thức này, học sinh sẽ tiếp thu dễ dàng mảng kiến thức chuyên khi học chính thức.

Trên thực tế, các học sinh khối 12 sẽ hoàn thành chương trình chuyên Hóa vào khoảng giữa học kỳ một, khoảng thời gian còn lại sẽ học theo chương trình chuẩn của Bộ Giáo dục – đào tạo. Nếu giáo viên phân bố hợp lý thời gian còn lại cho việc ôn tập các nội dung, kiến thức cần thiết cho kỳ thi đại học, thì việc đạt kết quả cao trong kỳ thi đại học của các em là có thể thực hiện được. Điều này sẽ góp phần rất lớn trong việc làm học sinh an tâm, chú trọng đầu tư cho mảng kiến thức chuyên.

            Như vậy, nếu kết hợp tốt giữa hai mục tiêu (của nhà trường và của học sinh, cha mẹ học sinh) thì việc nhà trường hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình sẽ rất dễ dàng. Lợi ích thiết thực của học sinh được bảo đảm, mục tiêu giáo dục của nhà trường thành công tốt đẹp, cung ứng cho xã hội một lực lượng kế thừa đầy nhiệt huyết, có trình độ cao, có năng lực nghiên cứu khoa học tốt…Những định hướng này phần nào làm giảm áp lực học tập cho học sinh, làm yên lòng các bậc cha mẹ, để từ đó nhà trường giành được sự ủng hộ nhiệt tình của họ, hoàn thành tốt mục tiêu giáo dục của mình.
Ngày 18/02/2013 - 12:21:53
Tác giả: Tổ Hoá học -*-


Thông báo